వరదల బీభత్సం తర్వాత నేపాల్‌ కీలక ప్రతిపాదన.. ఐరాస వేదికగా భారత్‌, చైనాకు పిలుపు!

హిమాలయ ప్రాంతంలో వాతావరణ మార్పుల వల్ల పెరుగుతున్న ముప్పులను ఎదుర్కొనేందుకు భారత్‌, చైనాతో కలిసి కొత్త వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని నేపాల్‌ ప్రధాని బాలేంద్ర షా ప్రతిపాదించారు. ‘హిమాలయన్‌ క్లైమేట్‌ రెసిలియన్స్‌ మెకానిజం’ పేరుతో దీనిని ఏర్పాటు చేయాలని సూచించారు. ఈ వ్యవస్థకు నేపాల్‌ నాయకత్వం వహించాలని కోరారు.

న్యూయార్క్‌లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశంలో షా ఈ ప్రతిపాదన చేశారు. హిమాలయాల్లో ప్రమాదకరమైన హిమ సరస్సులను నిరంతరం పర్యవేక్షించాలని చెప్పారు. ఉపగ్రహ సమాచారం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని మూడు దేశాలు పంచుకోవాలని సూచించారు. విపత్తులపై ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలని కోరారు. విపత్తు సంభవించినప్పుడు సరిహద్దులకు అతీతంగా సహాయక చర్యలు చేపట్టాలని పిలుపునిచ్చారు.

ఆగస్టు 26న నేపాల్‌లో వచ్చిన భారీ వరదలు తీవ్ర విధ్వంసం సృష్టించిన విషయం తెలిసిందే. పర్వత ప్రాంతాల్లోని పలు గ్రామాలు కొట్టుకుపోయాయి. ఈ ఘటనను కొందరు ‘మౌంటెన్‌ సునామీ’గా అభివర్ణించారు. గురువారం సాయంత్రం నాటికి 1,453 మంది మరణించగా, 5,550 మంది గల్లంతైనట్లు నేపాల్‌ విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ తెలిపింది. గల్లంతైన వారిలో 636 మంది విదేశీయులు ఉన్నారు.

వాతావరణ మార్పులే ఈ విపత్తుల తీవ్రతకు కారణమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రపంచ గ్రీన్‌హౌస్‌ గ్యాస్‌ ఉద్గారాల్లో నేపాల్‌ వాటా 0.1 శాతం కంటే తక్కువేనని షా గుర్తుచేశారు. అయినా వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని ఆ దేశం తీవ్రంగా ఎదుర్కొంటోందన్నారు.

వరదల వల్ల రహదారులు, వంతెనలు, పాఠశాలలు, ఇళ్లు, వ్యవసాయ భూములు, విద్యుత్‌ ప్రాజెక్టులు దెబ్బతిన్నాయని తెలిపారు. నష్టాన్ని 2.69 బిలియన్‌ డాలర్లుగా అంచనా వేశారు. పునర్నిర్మాణానికి మరో 4.77 బిలియన్‌ డాలర్లు అవసరమని చెప్పారు.

వాతావరణ విపత్తులను ఎదుర్కొనేందుకు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు రుణాల కంటే గ్రాంట్ల రూపంలో మరింత సాయం అందించాలని షా అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని కోరారు. వాతావరణ నిధులను పొందే ప్రక్రియను కూడా సులభతరం చేయాలని సూచించారు. భవిష్యత్తులో విపత్తులు మరింత తీవ్రంగా మారే అవకాశం ఉన్నందున, ముందస్తు సన్నద్ధతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని పిలుపునిచ్చారు.